บทที่ 1 ข้อมูลและสารสนเทศ

ความเป็นมาของระบบสารสนเทศ

                มนุษย์เห็นความสำคัญของข้อมูลและสารสนเทศมาตั้งแต่อดีตมีวิธีการจัดเก็บข้อมูลที่ถูกพัฒนาตามกาลเวลา เช่น การแกะสลักภาพบนผนังถ้ำ หลักศิลาจารึก  กระดาษรูปแบบต่างๆ  ในปัจจุบันเป็นยุคที่สารสนเทศมีบทบาทในชีวิตประจำวันของทุกคนโดยมีวิวัฒนาการทางด้านเทคโนโลยีสารสนเทศอันได้แก่  คอมพิวเตอร์ การสื่อสารคมนาคม ระบบฐานข้อมูล ซอฟต์แวร์ประยุกต์ต่างๆ  ที่สนับสนุนการเก็บรวบรวมข้อมูล การสร้างสารสนเทศ และการนำสารสนเทศไปใช้ในงานต่างๆ ทั้งในงานส่วนบุคคลและในระดับองค์กร  เกิดความสะดวก รวดเร็ว ช่วยลดจำนวนเอกสารที่เป็นกระดาษ ช่วยลดงานในการจัดการและการจัดเก็บข้อมูลได้เป็นอย่างมาก มีการพัฒนารูปแบบการจัดเก็บข้อมูลให้เป็นระบบระเบียบ เพื่อให้สามารถจัดเก็บข้อมูลได้ปริมาณมาก และสามารถเลือกข้อมูลที่จัดเก็บจัดเป็นสารสนเทศที่มีประโยชน์และตรงความต้องการของผู้ใช้ โดยมีการบันทึกข้อมูลลงในระบบแฟ้มข้อมูลคอมพิวเตอร์มีการสร้างโครงสร้างข้อมูลที่ใช้ในการเก็บข้อมูล และการเขียนโปรแกรมประยุกต์เพื่อสามารถจัดการข้อมูลและจัดทำรายงานต่าง ๆ ตามที่ผู้ใช้ต้องการ

ความหมายของเทคโนโลยีสารสนเทศ (Information Technology)

ความหมายของเทคโนโลยีสารสนเทศหมายถึง อุปกรณ์หรือเครื่องมือที่เกี่ยวข้องกับการรวบรวมประมวล เก็บรักษา และเผยแพร่ข้อมูลและสารสนเทศโดยรวมทั้งฮาร์ดแวร์ ซอฟต์แวร์ ฐานข้อมูล และการสื่อสาร โทรคมนาคม

ความหมายของข้อมูลและสารสนเทศ

ระบบสารสนเทศสร้างขึ้นมาเพื่อจุดมุ่งหมายหลายประการจุดมุ่งหมายพื้นฐานประการหนึ่ง คือ การประมวลข้อมูล (Data) ให้เป็นสารสนเทศ  (Information) และนำไปสู่ความรู้ (Knowledge) ที่ช่วยแก้ปัญหาในการดำเนินงาน

ความหมายของข้อมูล

ข้อมูล (data) คือ ข้อเท็จจริงเกี่ยวกับเรื่องใดเรื่องหนึ่ง เช่น คน สถานที่ สิ่งของ หรือเหตุการณ์ หรือข้อมูลดิบที่ยังไม่ผ่านการประมวลผล ยังไม่มีความหมายในการนำไปใช้งาน ข้อมูลอาจเป็นตัวเลข ตัวอักษร สัญลักษณ์ รูปภาพ เสียง หรือภาพเคลื่อนไหว  ซึ่งมีการเก็บรวบรวมเอาไว้ และสามารถเรียกเอามาใช้ประโยชน์ได้ในภายหลัง ข้อมูลต้องเป็นข้อมูลที่ดีมีความถูกต้องแม่นยำ

ความหมายของสารสนเทศ

สารสนเทศ (information) คือ สิ่งที่ได้จากการนำข้อมูลที่เก็บไว้มาผ่านการประมวลผลหรือจัดระบบ เพื่อให้มีความหมายและคุณค่าสำหรับผู้ใช้ นำมาใช้ประโยชน์ตามความต้องการของผู้ใช้ได้ทันเวลา สารสนเทศที่ดีต้องมาจากข้อมูลที่ดีเช่นกัน

การประมวลผล(Process) เป็นกระบวนการในการแปลงข้อมูลไปสู่สารสนเทศ อาจเป็นวิธีการง่ายๆ เช่นการจัดเรียงจากมากไปน้อย การแจกแจงความถี่ ค่าเฉลี่ย ค่าเบี่ยงเบนมาตรฐาน จนถึงการใช้สถิติขั้นสูงในการคาดประมาณ และการตัดสินใจ เป็นต้น

สำหรับการจัดเก็บข้อมูลและสารสนเทศจะต้องมีการควบคุมดูแลเป็นอย่างดี เช่น อาจจะมีการกำหนดสิทธิ์การเข้าใช้ข้อมูล ข้อมูลที่เป็นความลับจะต้องมีระบบขั้นตอนควบคุม  การเข้าใช้ การแก้ไขหรือการกระทำใดๆกับข้อมูลว่าจะกระทำได้โดยใคร  นอกจากนี้ข้อมูลที่เก็บไว้ต้องไม่สูญหายหรือถูกทำลายโดยไม่ตั้งใจ และต้องมีการกำหนดรูปแบบในการจัดเก็บข้อมูลให้มีรูปแบบเดียวกัน ข้อมูลแต่ละชุดควรมีความเป็นอิสระในตัวเอง และไม่ควรมีการเก็บข้อมูลซ้ำซ้อนเพราะจะสร้างความยุ่งยากในการตามแก้ข้อมูลให้ถูกต้อง  ซึ่งจะมีผลต่อเนื่องเมื่อนำข้อมูลนั้นไปใช้ จะทำให้ได้ข้อมูลที่ไม่ตรงกัน

ภาพที่ 1 แสดงความสัมพันธ์ของข้อมูลและสารสนเทศ

ภาพที่ 2  ตัวอย่างข้อมูลจากระเบียนประวัตินิสิต

ลักษณะสารสนเทศที่ดี

1.    เนื้อหา (Content)

ความสมบูรณ์ครอบคลุม (completeness)

ความสัมพันธ์กับเรื่อง (relevance)

ความถูกต้อง (accuracy)

ความเชื่อถือได้ (reliability)

การตรวจสอบได้ (verifiability)

  1. 2.       รูปแบบ (Format)

ชัดเจน (clarity)

ระดับรายละเอียด (level of detail)

รูปแบบการนำเสนอ (presentation)

สื่อการนำเสนอ (media)

ความยืดหยุ่น (flexibility)

ประหยัด (economy)

  1. เวลา (Time)

ความรวดเร็วและทันใช้ (timely)

การปรับปรุงให้ทันสมัย (up-to-date)

มีระยะเวลา (time period)

  1. กระบวนการ (Process)

ความสามารถในการเข้าถึง (accessibility)

การมีส่วนร่วม (participation)

การเชื่อมโยง (connectivity)

ความหมายของระบบสารสนเทศเพื่อการจัดการ (Management Information System)

ระบบสารสนเทศเพื่อการจัดการ คือ ระบบที่รวบรวม ประมวล เก็บรักษา และเผยแพร่สารสนเทศ เพื่อใช้ในหารวางแผน การพัฒนาตัดสินใจ ประสานงาน และควบคุมการดำเนินงาน

 

 

 

องค์ประกอบระบบสารสนเทศที่ใช้คอมพิวเตอร์

ระบบสารสนเทศเพื่อการจัดการที่ใช้คอมพิวเตอร์ (Computer-based information systems CBIS) มีองค์ประกอบที่สำคัญ 5 ส่วนคือ ฮาร์ดแวร์ (hardware) ซอฟต์แวร์ (software) ฐานข้อมูล (database) เครือข่าย (network) กระบวนการ (procedure) และคน (people)

1.  ฮาร์ดแวร์ (Hardware) ได้แก่ อุปกรณ์ที่ช่วยในการป้อนข้อมูล ประมวลจัดเก็บ และผลิต      เอาท์พุทออกมาในระบบสารสนเทศ

2.  ซอฟต์แวร์ (Software) ได้แก่ โปรแกรมคอมพิวเตอร์ที่ช่วยให้ฮาร์ดแวร์ทำงาน

3.  ฐานข้อมูล (Database) คือ การจัดระบบของแฟ้มข้อมูล ซึ่งเก็บข้อมูลที่เกี่ยวข้องกัน

4.  เครือข่าย (Network) คือ การเชื่อมโยงคอมพิวเตอร์เข้าด้วยกันเพื่อช่วยให้มีการใช้ทรัพยากรร่วมกัน และช่วยการติดต่อสื่อสาร

5.  กระบวนการ (Procedure) ได้แก่ นโยบาย กลยุทธ์ วิธีการ และกฎระเบียบต่างๆ ในการใช้ระบบสารสนเทศ

6.  คน (People)  เป็นองค์ประกอบที่สำคัญที่สุดในระบบสารสนเทศ ซึ่งได้แก่ บุคคลที่เกี่ยวข้องในระบบสารสนเทศ เช่น ผู้ออกแบบ ผู้พัฒนาระบบ ผู้ดูแลระบบ และผู้ใช้ระบบ

ประโยชน์ของระบบสารสนเทศ

1)  ประสิทธิภาพ (Efficiency)

ระบบสารสนเทศทำให้การปฏิบัติงานมีความรวดเร็วมากขึ้น โดยใช้กระบวนการประมวลผลข้อมูลซึ่งจะทำให้สามารถเก็บรวบรวม ประมวลผลและปรับปรุงข้อมูลให้ทันสมัยได้อย่างรวดเร็วระบบสารสนเทศช่วยในการจัดเก็บข้อมูลที่มีขนาดใหญ่ หรือมีปริมาณมากและช่วยทำให้การเข้าถึงข้อมูล (access) เหล่านั้นมีความรวดเร็วด้วย

ช่วยลดต้นทุน การที่ระบบสารสนเทศช่วยทำให้การปฏิบัติงานที่เกี่ยวข้อง กับข้อมูลซึ่งมีปริมาณมากมีความสลับซับซ้อนให้ดำเนินการได้โดยเร็ว หรือการช่วยให้เกิดการติดต่อสื่อสารได้อย่างรวดเร็ว ทำให้เกิดการประหยัดต้นทุนการดำเนินการอย่างมาก

ช่วยให้การติดต่อสื่อสารเป็นไปอย่างรวดเร็ว การใช้เครือข่ายทางคอมพิวเตอร์ทำให้มีการติดต่อได้ทั่วโลกภายในเวลาที่รวดเร็ว ไม่ว่าจะเป็นการติดต่อระหว่างเครื่องคอมพิวเตอร์กับเครื่องคอมพิวเตอร์ด้วยกัน (machine to machine) หรือคนกับคน (human to human) หรือคนกับเครื่องคอมพิวเตอร์ (human to machine) และการติดต่อสื่อสารดังกล่าวจะทำให้ข้อมูลที่เป็นทั้งข้อความ เสียง ภาพนิ่ง และภาพเคลื่อนไหวสามารถส่งได้ทันที

ระบบสารสนเทศช่วยทำให้การประสานงานระหว่างฝ่ายต่างๆ เป็นไปได้ด้วยดีโดยเฉพาะหาระบบสารสนเทศนั้นออกแบบเพื่อเอื้ออำนวยให้หน่วยงาน ทั้งภายในและภายนอกที่อยู่ในระบบของซัพพลายทั้งหมด จะทำให้ผู้ที่มีส่วนเกี่ยวข้องทั้งหมดสามารถใช้ข้อมูลร่วมกันได้ และทำให้การประสานงาน หรือการทำความเข้าใจเป็นไปได้ด้วยดียิ่งขึ้น               

 2)  ประสิทธิผล (Effectiveness)

ระบบสารสนเทศช่วยในการตัดสินใจ ระบบสารสนเทศที่ออกแบบสำหรับผู้บริหาร เช่น ระบบสารสนเทศที่ช่วยในการสนับสนุนการตัดสินใจ (Decision support systems) หรือระบบสารสนเทศสำหรับผู้บริหาร (Executive support systems) จะเอื้ออำนวยให้ผู้บริหารมีข้อมูลในการประกอบการตัดสินใจได้ดีขึ้น อันจะส่งผลให้การดำเนินงานสามารถบรรลุวัตถุประสงค์ไว้ได้

ระบบสารสนเทศช่วยในการเลือกผลิตสินค้า/ บริการที่เหมาะสมระบบสารสนเทศจะช่วยทำให้องค์การทราบถึงข้อมูลที่เกี่ยวข้องกับต้นทุน ราคาในตลาดรูปแบบของสินค้า/บริการที่มีอยู่ หรือช่วยทำให้หน่วยงานสามารถเลือกผลิตสินค้า/บริการที่มีความเหมาะสมกับความเชี่ยวชาญ หรือทรัพยากรที่มีอยู่

ระบบสารสนเทศช่วยปรับปรุงคุณภาพของสินค้า/ บริการให้ดีขึ้นระบบสารสนเทศทำให้การติดต่อระหว่างหน่วยงานและลูกค้า สามารถทำได้โดยถูกต้องและรวดเร็วขึ้น ดังนั้นจึงช่วยให้หน่วยงานสามารถปรับปรุงคุณภาพของสินค้า/ บริการให้ตรงกับความต้องการของลูกค้าได้ดีขึ้นและรวดเร็วขึ้นด้วย

ความได้เปรียบในการแข่งขัน (Competitive Advantage)

คุณภาพชีวิตการทำงาน (Quality o f Working Life)

รหัสแทนข้อมูลในคอมพิวเตอร์

ระบบคอมพิวเตอร์ทำงานด้วยหลักการทางอิเล็กทรอนิกส์ที่แทนสัญญาณทางไฟฟ้าด้วยตัวเลขศูนย์และหนึ่ง ซึ่งเป็นตัวเลขในระบบเลขฐานสอง แต่ละหลักเรียกว่าบิต (binary digit : bit) และเมื่อนำตัวเลขหลาย ๆ บิตมาเรียงกัน จะใช้สร้างรหัสแทนความหมายจำนวน หรือตัวอักษร หรือสัญลักษณ์ ทั้งภาษาอังกฤษและภาษาไทยได้ และเพื่อให้การแลกเปลี่ยนข้อความระหว่างมนุษย์กับคอมพิวเตอร์เป็นไปในแนวเดียวกัน จึงมีการกำหนดมาตรฐานรหัสตัวเลขในระบบเลขฐานสองสำหรับแทนสัญลักษณ์เหล่านี้ รหัสมาตรฐานที่นิยมใช้กันมากมีสองกลุ่มหลัก  คือ

1. รหัสแอสกี (ASCII) เป็นมาตรฐานที่นิยมใช้กันมากในระบบคอมพิวเตอร์ส่วนใหญ่ เป็นคำย่อมาจาก American Standard Code Information Interchange เป็นรหัส 8 บิต แทนสัญลักษณ์ต่าง ๆ ได้ 256 ตัว เมื่อใช้แทนตัวอักษรภาษาอังกฤษแล้วยังมีเหลืออยู่ สำนักงานมาตรฐานผลิตภัณฑ์อุตสาหกรรม หรือ สมอ. ได้กำหนดรหัสภาษาไทยเพิ่มลงไปเพื่อให้ใช้งานร่วมกันได้ ตามตารางภาพที่ 3

b7

0

0

0

0

0

0

0

0

1

1

1

1

1

1

1

1

b6

0

0

0

0

1

1

1

1

0

0

0

0

1

1

1

1

b5

0

0

1

1

0

0

1

1

0

0

1

1

0

0

1

1

b4

0

1

0

1

0

1

0

1

0

1

0

1

0

1

0

1

b3

ิิb2

b1

b0

0

0

0

0

@

P

`

p

0

0

0

1

!

A

Q

a

q

0

0

1

0

 

 

 

 

B

R

b

r

 

 

0

0

1

1

#

C

S

c

s

0

1

0

0

$

D

T

d

t

0

1

0

1

%

E

U

e

u

0

1

1

0

&

F

V

f

v

0

1

1

1

G

W

g

w

1

0

0

0

(

H

X

h

x

1

0

0

1

)

I

Y

i

y

1

0

1

0

*

J

Z

j

z

1

0

1

1

+

K

[

k

{

1

1

0

0

,

L

\

l

|

1

1

0

1

M

]

m

}

1

1

1

0

.

N

^

n

~

1

1

1

1

/

O

_

o

฿

ภาพที่ 3  ตารางแสดงรหัส ASCII แทนตัวอักษรภาษาอังกฤษและภาษาไทย

2. รหัสเอ็บซีดิก (EBCDIC) เป็นคำย่อมาจาก Extended Binary Coded Decimal Interchange Code พัฒนาและใช้งานโดยบริษัทไอบีเอ็ม เครื่องคอมพิวเตอร์เมนเฟรมของไอบีเอ็มยังคงใช้รหัสนี้

 

 

ชื่อ – นามสกุล……………………………………………………..เลขที่……….สาขาวิชา…………………………………..

 

แบบฝึกหัดท้ายบทที่ 1

1. ข้อมูล และสารสนเทศคืออะไร มีความแตกต่างกันอย่างไร

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

2. จงอธิบายลักษณะของสารสนเทศที่ดี

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

………………………………………………………………………………………………………………………………………………………………….

3. จงยกตัวอย่างข้อมูลและสารสนเทศในชีวิตประจำวัน

ข้อมูล (data)

สารสนเทศ (information

1)………………………………………………………………2)………………………………………………………………3)………………………………………………………………4)………………………………………………………………

5)………………………………………………………………

 

1)………………………………………………………………2)………………………………………………………………3)………………………………………………………………4)………………………………………………………………

5)………………………………………………………………

4. จงแทนรหัสข้อมูลในคอมพิวเตอร์ จากข้อความต่อไปนี้

ตัวอย่าง    เช่น     A  แทนด้วย 0100 0001

4.1  Data           ………………………………………………………………………………………………………………

………………………………………………………………………………………………………………

4.2  Information  ………………………………………………………………………………………………………………

………………………………………………………………………………………………………………

4.3  ประมวลผล   ………………………………………………………………………………………………………………

………………………………………………………………………………………………………………

1 ความเห็น

One thought on “บทที่ 1 ข้อมูลและสารสนเทศ

ถาม - ตอบ

Please log in using one of these methods to post your comment:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / เปลี่ยนแปลง )

Connecting to %s